حکیم الیاس ابن یوسف نظامی شاعر داستانسرای بزرگ ایرانی و پارسی در سال 1141 میلادی برابر با 520 هجری شمسی از یک خانواده ی ایرانی ساکن گنجه به دنیا آمد. بنا به منابع معتبر جهانی از جمله کراکوس گنزاکتی تاریخ دان بزرگ ارمنی، در آن زمان بیشتر جمعیت شهر گنجه را ایرانیان و فارسی زبانان تشکیل می‌دادند و بقیه نیز مسیحی بودند. حال اگر نخواهیم چونان پان ترکیست ها که برای هویت سازی از بهر خود به تاریخ سازی دست یازیدند و حتی شعر فارسی نظامی را جعل کردند، راه حقیقت را بپوییم باید تصدیق کنیم که حکیم نظامی، ایرانی ، فارسی زبان و سنی مذهب بوده است.

نظامی در کودکی یتیم شد و بنابراین پرورش و تربیت او را دایی مادرش به عهده گرفت و در این راه سعی بلیغ نمود. شاهکار نظامی پنج مثنوی است که او آنها را در قالب پنج مثنوی به تدریج سرود که اینک به خمسه‌ی نظامی یا پنج گنج نظامی مشهور است . خمسه به ترتیب سرایش از پنج مثنوی مخزن الاسرار، خسرو و شیرین ، لیلی و مجنون، اسکندرنامه و هفت پیکر تشکیل شده است. شگفت اینکه هر سه همسری که نظامی یکی پس از دیگری اختیار کرد در حین سرودن این خمسه درگذشتند و شاعر را بر آن داشتند که بگوید:خدایا ، چرا باید برای هر مثنوی همسری را قربان کنم!» نخستین همسر او که برخی او را آفاق نامیدند و برخی دیگر بر درستی این نام تردید کردند، دختری ترک بود که به اسارت در آمده بود و فخرالدین بهرامشاه برای نظامی فرستاده بود. نظامی با این دختر ازدواج کرد و صاحب فرزندی به نام محمد شد. با این حال در پایان سرایش مثنوی خسرو شیرین، مادر محمد که بسیار محبوب حکیم نظامی بود درگذشت و سبب اندوه فراوان شاعر و کودک هفت ساله‌ی او  شد. نظامی برای بزرگ کردن فرزند کوچک خود محمد، دو همسر دیگر نیز برگزید که آنان نیز قبل از پایان سرایش خمسه به دیار باقی شتافتند. خود نظامی نیز در سن 68 سالگی در سال 1209 میلادی برابر با 588 هجری شمسی دارفانی را وداع گفت.